Leidinggeven kan je leren: taken, stijlen en tips
Wat is leidinggeven?
Leidinggeven betekent dat je richting geeft aan je team en ervoor zorgt dat mensen samen naar hetzelfde doel toewerken. Dat gaat verder dan taken verdelen en beslissingen nemen. Als leidinggevende motiveer en coach je medewerkers, bewaak je het overzicht en creëer je de omstandigheden waarin je team goed kan werken.
Hoe je dat doet, hangt af van je team en de situatie. Soms moet je snel een beslissing nemen, terwijl je op andere momenten meer bereikt door verantwoordelijkheid bij je medewerkers te leggen. Goed leidinggeven vraagt dus niet om één vaste aanpak. Je moet weten wat je team op welk moment nodig heeft.
De invulling van je rol als leidinggevende verschilt per bedrijf en team. Toch komen drie taken bijna altijd terug: richting geven, coachen en organiseren.
Een team werkt beter als duidelijk is waar het naartoe werkt. Als leidinggevende bepaal je daarom doelen en prioriteiten en maak je duidelijk wat je van je medewerkers verwacht. Niet alleen op bedrijfsniveau, maar ook in het dagelijkse werk.
Daar hoort ook beslissingen nemen bij. Zeker wanneer het spannend wordt, kijkt een team naar de leidinggevende voor duidelijkheid. Fly omschrijft het leidinggeven als de kapitein die het schip door de storm loodst.
Leidinggeven betekent niet dat jij alle antwoorden moet hebben. Je helpt medewerkers ook om zelfstandig te groeien in hun rol. Dat doe je door vragen te stellen, goed te luisteren en regelmatig feedback te geven én te ontvangen. Een open feedbackcultuur helpt daarbij. Als medewerkers weten wat goed gaat en waar ruimte zit voor verbetering, kunnen ze zich ontwikkelen. Tegelijk krijg jij als leidinggevende beter zicht op wat er speelt in je team.
Richting geven heeft weinig zin als niemand weet wie wat doet. Daarom hoort ook organiseren bij leidinggeven. Je verdeelt verantwoordelijkheden, bewaakt de werkdruk en zorgt dat mensen voldoende tijd en middelen hebben om hun werk te doen.
Daarbij helpt een goede planning. Je ziet wie beschikbaar is, waar de werkdruk oploopt en of je team nog ruimte heeft voor extra werk.
Je planning onder controle
Zie in één oogopslag wie waaraan werkt, waar nog ruimte zit en waar het te druk wordt. Met de planning van Teamleader Focus verdeel je het werk makkelijk en zie je wat het doet met de werkdruk.
Leiderschap is een dynamisch concept dat moeilijk te vatten is in één definitie. Meer nog, een snelle internet search toont dat er talloze leiderschapsstijlen bestaan. Dit zijn zeven veel voorkomende stijlen:
Leiderschapsstijl | Omschrijving | Ideaal scenario |
Autocratisch leidinggeven | Je neemt zelf alle beslissingen, zonder input van het team. | Bij een crisis of als er snel een knoop moet worden doorgehakt. |
Democratisch leidinggeven | Je betrekt je teamleden actief bij beslissingen. | Bij keuzes die het hele team aangaan, zoals een nieuwe werkwijze. |
Transformationeel leidinggeven | Je inspireert je team met een visie en moedigt intrinsieke motivatie aan. | Als je zaak groeit of een nieuwe richting kiest. |
Transactioneel leidinggeven | Je werkt met duidelijke afspraken: goede prestaties beloon je, fouten corrigeer je. | Bij routinewerk met vaste doelen en deadlines. |
Laissez-faire leidinggeven | Je geeft je team veel vrijheid en grijpt zelden in. | Bij ervaren experten die zelfstandig werken. |
Coachend leidinggeven | Je helpt elk teamlid om hun sterktes en zwaktes te ontwikkelen. | Bij medewerkers die willen en kunnen groeien. |
Situationeel leidinggeven | Je past je stijl aan de taak en aan de ervaring en motivatie van de medewerker aan. | In teams met verschillende ervaringsniveaus, dus in de meeste kleine teams. |
Maar hoe weet je als leidinggevende welke stijl het beste past bij jouw team? Daarvoor moet je volgens Fly vooral kijken naar de groep, de situatie en het doel.
“We zijn geprogrammeerd om in een hiërarchische structuur te werken met een dominante leider.”
Fly is voor tv-kijkend Vlaanderen het best bekend als de gevreesde en gerespecteerde Special Forces-instructeur uit Kamp Waes. Voor hem heeft succesvol leiderschap een evolutionaire basis die we delen met bijvoorbeeld onze verre neven, de chimpansees. “We zijn sociale primaten. We zijn geprogrammeerd om in een hiërarchische structuur te werken met een dominante leider.”
Effectief leiderschap vereist volgens de militair echter een delicate balans tussen kracht en empathie. “Die verhouding hangt af van de aard van de groep, de situatie en het doel.”
“Maar empathie is niet hetzelfde als zwakte”, vult Fly meteen aan. “Als een alfadier bij de chimpansees zwakte vertoont, wordt die genadeloos onderuit gehaald. Empathie is het vermogen om jezelf in de schoenen van iemand anders te zetten. Dat gaat over de motivatie en emoties van anderen aanvoelen én begrijpen welke impact jouw gedrag op die persoon heeft.”
Linda Emmery, People Director & Culture bij Visma, legt dan weer de nadruk op de menselijke kant van leiderschap. Leiders moeten zich kwetsbaar durven opstellen. “Kwetsbaarheid tonen betekent voor mij dat je jezelf laat zien als mens. Als je feedback ontvangt, kan je bijvoorbeeld zeggen: dit raakt me, maar ik ben dankbaar dat je dit zegt. Je menselijke kant tonen, maakt je juist krachtiger als leidinggevende.”
Een van Fly’s belangrijkste lessen die hij meeneemt uit zijn militaire carrière is het belang van een gemeenschappelijk doel om teamcohesie te bevorderen. “Een gemeenschappelijke identiteit is de lijm van partnerschappen en creëert coalities van gelijkgestemden.” Lees die zin gerust nog eens. Want voor Fly schuilt net daarin het succes van de mensheid.
Of het nu gaat om religie, politiek, voetbalclubs of zelfs merken: we voelen allemaal een drang om ergens bij te horen. Tegelijkertijd benadrukt de militair ook dat sterke teams niet vanzelf ontstaan. “Echt teamwork gaat over het opvangen van elkaars zwaktes en tekortkomingen.”
Voor teams met sterke persoonlijkheden heeft Fly nog een extra boodschap. “Dominante personen brengen competitie. Dat is goed tot op een zekere hoogte,” legt hij uit. “Ego’s zijn giftig voor je samenwerking. Ze worden gevoed door een overdosis aan bevestiging en ambitie. Op een bepaald moment moet die persoonlijke ambitie plaatsmaken voor het grotere geheel.”
Ook Linda Emmery beaamt het belang van een groepscultuur. “Mensen zijn bang om uitgesloten te worden. Uit onderzoek van de Antwerp Business School blijkt dat 6 op de 10 Vlamingen zegt dat ze niet zichzelf kunnen zijn op de werkvloer. Daarnaast spreekt slechts 15% van de werknemers zich uit als er iets misgaat.”
"Als je een sterke feedbackcultuur kan creëren in je bedrijf, geef je mensen de ruimte om zichzelf te zijn”, verduidelijkt de People Director. “Ze voelen zich vrij om hun zorgen te delen, hun mening te uiten en ideeën uit te wisselen. Want innovatie ontstaat pas wanneer mensen van elkaar leren. Daarvoor is het essentieel dat iedereen de moed heeft om hun stem te laten horen."
Maar hoe bouw je als leider zo’n sterk en samenhangend team?
Hier zijn vier praktische tips:
- Definieer een gemeenschappelijk doel. Zorg dat elk teamlid begrijpt hoe ze bijdragen aan het grotere geheel. Hiermee creëer je een gezonde competitie en duw je je teamleden naar nieuwe hoogtes.
- Stimuleer een feedbackcultuur. Moedig open communicatie aan en creëer een omgeving waarin fouten gezien worden als kansen om te leren.
- Introduceer wederzijdse verantwoordelijkheid. Je team floreert als de groep de zwakheden en tekortkomingen van elk individu kan opvangen. Teamleden steunen elkaar en geven constructieve kritiek om te groeien als individu en als groep.
- Omarm diversiteit. Diversiteit binnen het team creëert verschillende perspectieven en stimuleert creativiteit.
“Uit onderzoek blijkt dat 6 op de 10 Vlamingen zegt dat ze niet zichzelf kunnen zijn op de werkvloer.”
Wat drijft jouw team echt? Het onderscheid tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie helpt je te begrijpen wat medewerkers stimuleert.
- Intrinsieke motivatie komt voor uit persoonlijke waarden, passies en overtuigingen. Het is de drijfveer die je ertoe aanzet om iets te doen, omdat je het zelf belangrijk vindt of omdat het je voldoening geeft — zonder dat daar externe beloningen voor nodig zijn.
- Extrinsieke motivatie wordt bepaald door externe factoren. Denk bijvoorbeeld aan je salaris en de bonus als je team de KPI's overtreft. Hoewel die vorm van motivatie nuttig kan zijn voor kortetermijndoelen, waarschuwt Fly dat het vaak minder effectief is op de lange termijn.
“Intrinsieke motivatie geeft betekenis aan je leven.”
Juist wanneer er veel verandert, heeft je team behoefte aan richting. Mensen willen weten wat er verandert, waarom dat gebeurt en wat dat voor hun eigen werk betekent. Tegelijk kan je als leidinggevende niet altijd alle onzekerheid wegnemen.
Zowel Fly als Linda Emmery benadrukken dat een leider in uitdagende situaties stabiliteit moet bieden en vertrouwen moet uitstralen. Fly wijst op de noodzaak van een duidelijke richting en beslissingskracht:
“De belangrijkste taak van de leider is leidinggeven in tijden van tegenspoed. Leidinggeven, dat is de kapitein die het schip door de storm moet loodsen.”
Linda Emmery raadt leidinggevenden aan om altijd een nieuwsgierige en open houding aan te nemen. “Luister naar feedback en bespreek gemaakte fouten. Het gaat niet om ‘waar ging het mis?’, maar om ‘wat kunnen we hiervan leren?’. Wanneer managers die mindset omarmen, maakt het een wereld van verschil.”
De ervaren People Director en HRtop100-finalist illustreert dit met een concreet voorbeeld. “Bij Visma hanteren we een 360 graden-feedbackcultuur. Hierbij verzamelen we feedback van alle collega’s, en dus niet alleen van een directe manager. Dat zorgt voor een breder perspectief en stimuleert persoonlijke groei.”
Verandering vraagt om een duidelijke richting en ruimte voor je team. Met deze vier stappen pak je dat praktisch aan:
1. Maak duidelijk waar je naartoe wilt.
Geef je team een helder doel en leg uit waarom de verandering nodig is. Zo weten medewerkers niet alleen wat er verandert, maar ook waarom.
2. Luister naar je team.
Geef medewerkers ruimte om vragen, zorgen en ideeën te delen. Je hoeft niet overal meteen een antwoord op te hebben. Luisteren geeft je wel zicht op wat je team nodig heeft.
3. Maak verantwoordelijkheden duidelijk.
Wie doet wat? Wat verandert er in het dagelijkse werk? En wat verwacht je van ieder teamlid? Hoe concreter je daarover bent, hoe makkelijker mensen in beweging komen.
4. Blijf bijsturen.
Een verandering verloopt zelden precies zoals gepland. Vraag daarom regelmatig om feedback, bespreek wat werkt en pas je aanpak aan waar nodig.
Veranderen betekent trouwens niet automatisch dat je méér moet gaan doen. Soms zit vooruitgang juist in het schrappen van werk dat niet meer bijdraagt.
Tot slot is het essentieel om leiders te rekruteren die zowel focussen op resultaten, als hun team. “Een feedbackcultuur creëren is een hele transformatie, maar tilt je organisatie naar een hoger niveau”, besluit Emmery.
Kortom, leiderschap is geen one-size-fits-all. Het is een dynamische vaardigheid die je kan trainen en die evolueert met je organisatie. Daarbij is het essentieel om de juiste balans te vinden tussen zowel kracht en empathie, als intrinsieke en extrinsieke motivatie. Daarnaast raadt Linda Emmery ondernemingen aan om te investeren in een feedbackcultuur.
Door die inzichten te combineren, leg ook jij de basis voor duurzame groei. Wil jij je leiderschapsvaardigheden verder ontwikkelen en je team inspireren om het beste uit zichzelf te halen? Koop vandaag nog je tickets voor Work Smarter 2027 en leer van ervaren experts en ondernemers!
Schrijf je in voor de Teamleader nieuwsbrief
Wil je meer van dit: inzichten van experts, handige tips voor kmo’s en hier en daar een ondernemersverhaal?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief, en ontvang elke maand een sappig stuk content op maat van kmo’s, rechtstreeks in je mailbox.
Er bestaat niet één beste manier van leidinggeven. Welke aanpak werkt, hangt af van de situatie, het werk en de ervaring en motivatie van je medewerkers. Een goede leidinggevende kan daarom tussen verschillende leiderschapsstijlen schakelen.
Leiderschap draait vooral om mensen richting geven, motiveren en meenemen in een visie. Leidinggeven omvat daarnaast ook praktische verantwoordelijkheden, zoals werk organiseren, taken verdelen, beslissingen nemen en resultaten opvolgen.